Wycieczki po Polsce

Witamy na stronie biura podróży Polish-Tours, miejsca gdzie znajdziesz najciekawsze wycieczki w najbardziej atrakcyjne rejony Polski.

Dzięki naszej bogatej ofercie wycieczek krajowych będziesz mógł w ciekawy sposób poznać miejsca, o których do tej pory czytałeś jedynie w książkach.

judaika wrocławJak wiele miast europejskich także Wrocław swój rozwój w znacznym stopniu zawdzięcza mieszkańcom pochodzenia żydowskiego. Społeczność żydowska miała wiekowy dorobek kulturalny, gospodarczy, naukowy i polityczny, a dorobek ten oddziaływał swoim zasięgiem nie tylko na Niemcy, ale na całą Europę. Tradycje sięgające XII wieku powodowały, ze Wrocław był jedną z najważniejszych siedzib niemieckich Żydów. Po roku 1812, czyli po uzyskaniu takich samych praw jak inni Wrocławianie spora część społeczności żydowskiej była mocno zasymilowana i czuła się coraz bardziej Niemcami. Powstała tu silna grupa Żydów zaangażowanych w ruch emancypacyjny i oświeceniowy zwany haskalą. Od roku 1847 w mieście funkcjonowały dwie gminy żydowskie, w tym jedna, mocno rozwijająca się liberalna.

Pierwsze wzmianki o Żydach mieszkających we Wrocławiu pochodzą z XII wieku, a najstarszym zachowanym nagrobkiem jest płyta z 1203 roku. W średniowieczu powszechne było prześladowanie Żydów, a w XIV wieku byli oni wielokrotnie wypędzani, tracąc całe swoje majątki.
Od 1455 do 1744 roku obowiązywał zakaz osadnictwa żydowskiego we Wrocławiu. Sytuacja zmieniła się po zajęciu miasta przez Prusy i wtedy nastąpił gwałtowny wzrost liczby budynków, bóżnic i synagog będących własnością gminy żydowskiej oraz wzrost ludności pochodzenia żydowskiego. Miejscowa społeczność żydowska była silnie podzielona, ale istniejący w mieście ośrodek Haskali miał znaczące miejsce w rozwoju nauki i życia kulturalnego. Wrocławska gmina żydowska była trzecią co do wielkości w Niemczech.

Centrum zamieszkania wrocławskiej społeczności żydowskiej i instytucji publicznych gminy żydowskiej mieściło się w rejonie dzisiejszych ulic Krupniczej, P. Włodkowica, Św. Antoniego i Kazimierza Wielkiego. Zasymilowana burżuazja żydowska osiedlała się w najbardziej reprezentacyjnych dzielnicach południowego Wrocławia.

Wiek XIX i XX to be wątpienia okres wielkich wpływów społeczności żydowskiej we wszystkich dziedzinach życia. Gospodarczych, politycznych, kulturalnych i religijnych. Wielkim przedsięwzięciem filantropijnym było wybudowanie Szpitala Żydowskiego – Israelitisches Krankenhaus (istniejącego do dzisiaj jako Szpital Kolejowy) czy miejskich terenów rekreacyjnych na Wzgórzu Liebicha (dzisiaj wzgórze Partyzantów. W roku 1872 wybudowano największą w Niemczech zaraz po synagodze berlińskiej Synagogę na Wygonie (ul. Łąkowa), niestety całkowicie spalonej w 1938 roku.

Wiele słynnych postaci pochodzenia żydowskiego miało swoje wrocławskie korzenie. Ci najbardziej znani to nobliści Fritz Haber i Max Born, Karmelitanka Edyta Stein, twórca niemieckiej socjaldemokracji Ferdinand Lassalle i socjolog Norbert Elias.
Od 1933 w wyniku hitlerowskich prześladowań nastąpiła masowa emigracja Żydów, a ci, którzy pozostali zostali wywiezieni do obozów. Podczas „nocy kryształowej” w 1938 roku podpalono wszystkie synagogi i domy modlitwy, zniszczono żydowskie domy, instytucje, sklepy i praktycznie cały dorobek materialny społeczności żydowskiej. Działania te połączone z deportacjami spowodowały kompletne wygaśnięcie żydowskiego życia Wrocławia.

Czasy powojenne to okres napływu do Wrocławia dużej ilości ocalałej z wojny ludności pochodzenia żydowskiego. Wśród przybywających do miasta znaleźli się głównie Żydzi pochodzący z Polski centralnej lub z byłych Kresów Wschodnich. Podjęli oni próbę wskrzeszenia życia żydowskiego w mieście. Polityka rządu polskiego, która była im przychylna tylko w pierwszych latach powojennych, sprawiły że próba ta nie udała się, a kolejne fale emigracji i naturalna asymilacja spowodowały, ze wrocławska społeczność żydowska praktycznie przestała istnieć.
Dzisiaj we Wrocławiu pozostały już tylko bardzo nieliczne materialne ślady wrocławskiej kultury żydowskiej i wkładu Żydów w rozwój miasta. Z bardziej znaczących to cmentarze przy ul. Ślęznej i ul. Lotniczej, Synagoga pod Białym Bocianem, Wzgórze Liebicha, Szpital Kolejowy oraz kilka kamienic. Dorobek niematerialny to dorobek przedsiębiorców, naukowców, lekarzy, inżynierów, architektów i artystów pochodzenia żydowskiego, którzy często zasymilowani mocno ze społecznością niemiecką powszechnie uważani byli za Niemców.